Kijkwijzer in de toekomst


NAAR EEN TOEKOMSTBESTENDIGE KIJKWIJZER

Programmapaper NICAM, november 2018

Het NICAM maakt ouders en kinderen bewust van mogelijke schadelijke effecten van media, met de bedoeling kinderen daartegen te beschermen. Dit doet het NICAM door samen met de branche audiovisuele content te classificeren en van informatie te voorzien: Kijkwijzer.
 
Echter, de samenleving en het medialandschap zijn zodanig veranderd dat de huidige Kijkwijzer niet meer in staat is om kinderen en jongeren voldoende bescherming te bieden tegen mogelijk schadelijke mediabeelden. Terwijl de behoefte aan bescherming en goede voorlichting groter is dan ooit, nu online alles op elk moment van de dag te zien is, en door kinderen en jongeren ook wordt gezien op hun smartphone, tablet of online tv-kanalen. Ouders en kinderen willen een vertrouwde en betrouwbare gids om ze te helpen navigeren in een wereld waarin verandering de enige constante is.

Een kleine 20 jaar geleden was het brede gebruik van het nieuwe medium video aanleiding voor de oprichting van het NICAM, omdat het oude beschermingsinstituut van de Filmkeuring niet meer voldeed aan toenmalige media-aanbod. Met de invoering van Kijkwijzer in 2001 konden alle audiovisuele media die destijds bestonden, worden voorzien van classificaties. Anno 2018 is daar geen sprake meer van door het explosief gegroeide aanbod en de toegenomen diversiteit aan platforms. Kijkwijzer dekt momenteel nog maar een beperkt deel van het media-aanbod, namelijk van bioscopen, retail, en nationale lineaire tv-kanalen. Deze conventionele mediakanalen zijn ook de enige die gebonden zijn aan de beperkingen en handhaving die aan Kijkwijzerleeftijden zijn gekoppeld. Zowel de voorlichting als de regulering gaan aan het merendeel van het online media-aanbod voorbij. De VOD platformen nemen hun verantwoordelijkheid om kinderen te beschermen serieus en gebruiken Kijkwijzer. Bij andere online platformen krijgt het NICAM geen voet aan wal terwijl kinderen er massaal gebruik maken.
 
De maatschappij verandert. Ook de stijl van opvoeden verandert.  Actieve en autonome ondersteunende opvoedstijlen blijken beter te werken dan restrictieve. Ouders willen wel bescherming, maar geen betutteling. Ze willen zelf de verantwoordelijkheid. Voor het aanleren van goed mediagebruik zijn ouders enorm belangrijk. Bij oudere kinderen – vanaf 12 jaar - is dat meer in een coachende rol. Deze jongeren gaan anders om met media en worden  tegenwoordig op jongere leeftijd serieus genomen. Onderzoek wijst uit dat ook deze mediawijze jongeren behoefte hebben aan regels en dat ze bij hun ouders terecht willen kunnen als ze ergens tegen aanlopen. Ouders willen daar handvatten voor.

In deze context is het verklaarbaar dat er steeds meer onvrede en onbegrip is over de wettelijke restricties die zijn verbonden aan een leeftijdsclassificatie van 16 jaar. Bij jongeren, ouders en bij de media-aanbieders. Thuis beslis je zelf of je puber een film mag zien, maar in de bioscoop bepaalt de wet dat voor jou. Dat wringt en leidt tot conflicten aan de kassa, het ondermijnt de geloofwaardigheid van Kijkwijzer en het stimuleert illegaal downloaden. Als consumenten de illegale hoek worden ingejaagd is er geen bescherming, want daar is geen Kijkwijzer. Ouders kennen hun kind het best. Daarom zouden zij die coachende rol ook bij het toelatingsbeleid van bioscopen moeten krijgen.
 
De beperkingen op de uitzendtijden gekoppeld aan de 16 jaar en 12 jaar classificaties van programma’s hebben vergelijkbare negatieve effecten, omdat de handhaving enkel geldt voor Nederlandse lineaire tv-kanalen. Het ongelijke speelveld heeft tot gevolg dat kinderen en jongeren de content op online platforms opzoeken, waar het eveneens vaak illegaal wordt aangeboden, zonder Kijkwijzer classificatie en voorlichting. 

Wat moet en gaat veranderen
Er is een aantal wijzigingen nodig die Kijkwijzer weer effectief maken in het huidige medialandschap als bescherming van kinderen en jongeren tegen schadelijke audiovisuele beelden. Die wijzigingen betreffen zowel een verbetering van de voorlichtende functie van Kijkwijzer als een aanpassing van de wetgeving en handhaving. 
 
Kijkwijzer verandert in een gebruikswijzer
Kijkwijzer wordt een gebruikswijzer voor de doelgroepen - kinderen, jongeren, ouders en professionals - en transformeert van waarschuwend naar informerend en participerend. Het NICAM gaat meerdere lagen aanbrengen in de informatie voor de verschillende doelgroepen zodat ouders, kinderen en professionals keuzes kunnen maken. De meerdere lagen bestaan uit: 
  • Koppeling van metadata, waardoor de classificaties worden verrijkt met informatie over de producties. 
  • Inzicht in de totstandkoming van de classificatie zodat gebruikers een betere voorstelling kunnen maken van de inhoud en de elementen die kunnen leiden tot schadelijke effecten. 
  • Informatie over de wijze waarop media schadelijk kunnen zijn voor kinderen: bij welke leeftijd, waarom, wat zegt de wetenschap? 
  • EHBE (Eerste Hulp Bij Effecten): wat kun je als ouder, kind of professional doen als een kind een enge film gezien heeft, nu niet meer kan slapen etc. 
  • Lespakketten en gesprekshandvatten voor ouders en professionals om over media-inhoud met kinderen te praten. Beeld biedt bij uitstek een kapstok om bepaalde zaken of thema’s bespreekbaar te maken. Op een positieve en leuke manier praten over wat je ziet. 
Deze informatie wordt beschikbaar gemaakt via een vernieuwde website die is ingedeeld met portals voor elke doelgroep. Dit platform biedt ouders, professionals (ook docenten) en jongeren de informatie die zij nodig hebben om bewuste keuzes te maken op het gebied van mediaopvoeding en creëert mediabewustwording bij de doelgroepen.
 
Bij de ontwikkeling van de functies van Kijkwijzer als gebuikswijzer zal gebruik worden gemaakt van de expertise en kanalen van Mediawijzer.net, waarmee het NICAM al een samenwerkingsverband heeft.
 
Aanpassingen wetgeving en handhaving
1. Het streven is om alle audiovisuele content die de Nederlandse consument bereikt, te integreren bij de afspraken die in het kader van het NICAM en Kijkwijzer worden gemaakt.  Daarmee wordt het bereik van de Kijkwijzer voorlichting bij consumenten aanmerkelijk vergroot en wordt ook een gelijk speelveld voor de aanbieders gecreëerd. Voor dat doel zal het NICAM het systeem zodanig inhoudelijk en technisch aanpassen, dat het goed toepasbaar is voor alle partijen. Voor de Nederlandse overheid is er een belangrijke rol weggelegd om de participatie in het NICAM van alle partijen te stimuleren.
 
2. Het NICAM wil een wetswijziging waarmee de leeftijdsgrens voor content die alleen voor volwassenen is – extreem geweld en harde porno – wordt verlegd van 16 naar 18 jaar. Deze scheidslijn valt veel beter uit te leggen aan jongeren en ouders en maakt het handhavingsbeleid voor bioscopen en retail makkelijker. Bovendien denken de meeste ouders dat de 18 jaar grens in Nederland al feitelijk bestaat. Met de invoering van een 18 jaar leeftijd sluit Nederland aan bij de internationale tendens, want in 84% van de landen wordt de 18 jaar grens gehanteerd. Omdat de media grensoverschrijdend opereren, streeft ook het NICAM naar internationale harmonisering van de classificaties. 
 
De invoering van de 18 jaar leeftijd opent ook de mogelijkheid om de leeftijdgrenzen van de Kijkwijzer classificaties te wijzigen naar 6, 9, 12, 15, en 18 jaar. Deze aanpassing sluit beter aan bij de levens- en schoolfasen van kinderen en jongeren  en worden om die reden  ook door ontwikkelingspsychologen gehanteerd. 
 
3. Aanpassing van de leeftijdsrestricties bij de lineaire tv-kanalen. Nu mogen 12 jaar programma’s niet voor 20.00 uur en 16 jaar programma’s niet voor 22.00 uur worden uitgezonden. Zowel NICAM als de omroepen vinden dat een verantwoord uitzendbeleid bij de tv-kanalen zelf moet liggen. Een van de voorwaarden voor aanpassing is dat meer zichtbare en uitgebreidere voorlichting wordt geboden over de classificaties van de programma’s. En de consument beter wordt geïnformeerd over de technische mogelijkheden om kinderen tegen bepaalde content te beschermen, zoals het kinderslot. 
 
Ben je het eens de bovenstaande? Steun ons dan door op onderstaande knop te drukken en je naam achter te laten.