Classificaties uitgelegd
Kijkwijzer waarschuwt ouders en opvoeders tot welke leeftijd een televisieprogramma of film schadelijk kan zijn voor kinderen.
Kijkwijzer doet dat ten eerste met het geven van een leeftijdsaanduiding en daarnaast zijn er de pictogrammen die de reden van het advies aanduiden. Maar waarom is er gekozen voor de classificaties AL, 6, 9, 12 en 16 jaar? Welke schadelijke gevolgen kunnen geweld, angst, seks, discriminatie, drugs- en/of alcoholmisbruik en grof taalgebruik hebben op kinderen? Deze vragen zullen we hier beantwoorden.

Klik op hieronder op leeftijden of inhouden voor achtergrond informatie, voorbeelden en uitleg.



Seksualiteit is een inhoudskenmerk waarop mediaproducten over de gehele wereld geclassificeerd worden. De twee consumentenonderzoeken die ten grondslag liggen aan Kijkwijzer hebben beide uitgewezen dat ook Nederlandse ouders het belangrijk vinden om te weten of er seks in een mediaproduct voorkomt. Veel ouders zijn er van overtuigd dat het onwenselijk is om kinderen al jong naar seks te laten kijken (Valkenburg, 1997).
 
In inhoudsanalyses over de aard en frequentie van seks in de media wordt geconstateerd dat er aan het eind van de jaren negentig meer seks in de media aanwezig is dan ooit tevoren en dat de seks ook nadrukkelijker in beeld wordt gebracht (Donnerstein en Smith, 2001; Kunkel et al., 2005). Opgemerkt moet echter worden dat het begrip seks in deze inhoudsanalyses ruim is geïnterpreteerd. Het gaat bijvoorbeeld om handelingen als strelen, kussen, en geslachtsgemeenschap, maar ook om afbeeldingen van schaars of uitdagend geklede personages, en om gesprekken over seks. De mogelijk schadelijke effecten van seks in televisieprogramma’s of films op kinderen jonger dan 16 jaar is tegenwoordig een belangrijk onderwerp op de academische agenda. In het afgelopen decennium zijn tientallen studies uitgevoerd naar het verband tussen het bekijken van seks op televisie of in films en de houding en het gedrag van kinderen en jongeren (Nikken, 2009). Deze studies geven aan dat het zien van seks in de media door kinderen of jongeren niet geheel risicovrij is (Peter & Valkenburg, 2008, 2009). Door het gebrek aan voldoende effectstudies zijn we in het geval van seks ook aangewezen op educated guesses. Hoewel er geen empirische onderbouwing voor is, wordt van jonge kinderen verondersteld dat zij heftige seksuele handelingen nog niet goed interpreteren, omdat ze nog geen ervaring hebben met seks.



Een mogelijk misverstand is dat zij deze handelingen als geweld opvatten, hetgeen hen angstig zou kunnen maken. Dat is een schadelijk gevolg. Een ander mogelijk schadelijk gevolg is dat zij onzeker worden over volwassenen in hun omgeving. Onder kinderen van acht tot twaalf jaar hebben enkele studies uitgewezen dat deze kinderen zich vooral ongemakkelijk kunnen voelen bij het zien van beelden van seks en ander intiem gedrag (Wartella et al., 2000; Cantor, Mares & Hyde, 2003). Vooral kinderen die zelf nog niet aan seks toe zijn, geven aan dat zij liever niet met zoenen, vrijen en al te intiem knuffelgedrag van volwassenen geconfronteerd willen worden. Een ander mogelijk schadelijk gevolg voor oudere kinderen is dat zij zich op basis van wat zij zien in audiovisuele producties een onwenselijk idee vormen over wat seks inhoudt. Seksualiteit in de media wordt immers veelal gepresenteerd op manieren die ver van de realiteit staan. Seks in fictie is bijvoorbeeld zelden gepland. De deelnemers, die vaak perfect gevormd zijn, storten zich, zodra ze samen in een ruimte zijn in pure hartstocht op elkaar. Voorbehoedmiddelen worden zelden gebruikt en vrouwen die aanvankelijk niet willen, geven zich na een beetje aandrang vaak toch in volle overgave over. Voor zover het onderzoek het toelaat is het wel aannemelijk dat jongeren dit beeld overnemen en een meer liberale houding ontwikkelen over seksualiteit (Nikken, 2009). Daarnaast is het niet uit te sluiten dat sommige jongeren door de media ook eerder overgaan tot seksueel gedrag en met name grensoverschrijdend seksueel gedrag. Het risico dat jeugdige kijkers verkeerde ideeën aan seksuele mediapresentaties overhouden, bestaat met name bij adolescenten die het beeld in de media geloofwaardig en relevant voor hun ontwikkeling vinden. Omdat kinderen in deze leeftijdsfase midden in een identiteitsontwikkeling zitten, waarin seksualiteit een belangrijke rol speelt, zijn ze naarstig op zoek naar informatie over seksuele relaties.