Audiovisuele productie: televisieserie ‘E.R.’, aflevering uitgezonden op 12 november 2004, hierna te noemen: de Aflevering

1. De procedure
Klager heeft op 12 november 2004, aangevuld bij e-mail van 23 november 2004, met gebruikmaking van het klachtenformulier van het NICAM een klacht ingediend over de Aflevering.

De voorzitter van de Klachtencommissie heeft de klacht conform artikel 6 lid 1 Klachtenreglement van het NICAM getoetst en bepaald dat de klacht in behandeling kan worden genomen.

Beklaagde heeft tegen de klacht verweer gevoerd bij brief van 11 januari 2005.

De Klachtencommissie heeft de klacht behandeld in haar zitting van 19 januari 2005.

Klager noch Beklaagde heeft, na deugdelijke oproeping, gebruik gemaakt van de mogelijkheid zijn dan wel haar standpunt mondeling toe te lichten.

2. De bestreden audiovisuele productie
In de televisieserie ‘E.R’ worden de verwikkelingen van de medewerkers van de spoedeisende hulpafdeling van een ziekenhuis gevolgd. In de Aflevering reist één van de medewerkers van deze afdeling naar Congo om het lichaam van een mogelijk omgekomen arts te vinden.

Beklaagde heeft de televisieserie conform het Seriebeleid van het NICAM steekproefsgewijs geclassificeerd en is uitgekomen op de leeftijdsclassificatie ‘afgeraden voor kinderen jonger dan 12 jaar’ (12) in combinatie met de inhoudscategorieën geweld (pictogram: vuistje) en angst (pictogram: spinnetje). De Aflevering maakte deel uit van de steekproef en is derhalve apart geclassificeerd en uitgekomen op 12 op basis van geweld.

3. De klacht
De klacht richt zich op de inhoudscategorie geweld. Verkort weergegeven, geeft Klager aan dat in de Aflevering een stel negroïde mannen bezig is mensen te executeren. In eerste instantie worden de mensen afgevoerd naar een tent en zijn de

kogelschoten slechts hoorbaar. In een volgende scène zet een man echter een pistool tegen het hoofd van een gevangene en haalt vervolgens de trekker over. Volgens Klager is de leeftijdsclassificatie 12 te laag, gezien de indringendheid, de uitvoerbaarheid en het expliciet in beeld brengen van het geweld. Vervolgens geeft Klager naar aanleiding van een vraag van een medewerker van het NICAM met betrekking tot het al dan niet aanwezig zijn van ernstige verwondingen in de Aflevering aan dat er ongetwijfeld sprake was van enig uitspattend bloed tijdens de gewraakte scène. Klager is echter van mening dat het uitzendtijdstip 21.00 uur te vroeg is, ook al zou hier geen sprake zijn uitspattend bloed.

4. Het verweer
In het verweerschrift voert Beklaagde, hieronder verkort weergegeven, het volgende aan.

De televisieserie ‘E.R.’ is zorgvuldig geclassificeerd. Dit heeft geleid tot de leeftijdsclassificatie 12 op basis van de inhoudscategorieën geweld en angst. Volgens het classificatieformulier leidt indringend geweld wat door mensen uitvoerbaar is tot de leeftijdsclassificatie 12 en is de klacht derhalve ongegrond. 

5. Het oordeel van de Klachtencommissie
De Klachtencommissie acht Klager in zijn klacht ontvankelijk.

De Klachtencommissie heeft het classificatieformulier 1.2 zelf toegepast op de Aflevering en behandelt hieronder de relevante vragen.

Ten aanzien van de inhoudscategorie geweld, waar Klager specifiek over klaagt,  heeft Beklaagde juist gehandeld door vraag 2.3.1. (Zitten er geweldsacties in die door mensen uitvoerbaar zijn?) met ‘1 keer of vaker’ te beantwoorden. De Klachtencommissie doelt hier in het bijzonder op de scène waar Klager expliciet zijn klacht op richt, namelijk de scène waarin een man met een pistool door het hoofd wordt geschoten. Vervolgens heeft Beklaagde juist gehandeld door zowel vraag 2.4.1. (Zitten er geweldsacties in die indringend zijn door de hardheid van de geweldshandelingen of de hardheid van de dader?) als vraag 2.4.2. (Zitten er geweldsacties in die indringend zijn omdat het geweld hard aankomt bij het slachtoffer?) met ‘1 keer of vaker’ te beantwoorden. Ook hier doelt de Klachtencommissie op bovengenoemde scène. Wel heeft Beklaagde volgens de Klachtencommissie vraag 2.5.1. (Zijn er beelden van verwondingen ten gevolge van zichtbare geweldsacties te zien?) ten onrechte met ‘nooit’ beantwoord. De man die immers in hierboven genoemde scène door zijn hoofd is geschoten, is namelijk nog verscheidene malen in de Aflevering te zien, waarbij er wel degelijk een verwonding aan het hoofd te zien is. Deze verwonding toont echter niet ‘ernstig’ in de zin van het classificatieformulier van het NICAM. De toelichting bij deze vraag noemt als voorbeelden van ernstige verwondingen uitspattend bloed, doorgesneden kelen, afgerukte of afgehakte ledematen of beursgeslagen personen, waar naar het oordeel van de Klachtencommissie geen sprake van is. 

De combinatie van geweld dat uitvoerbaar en indringend is zonder dat het geweld leidt tot ernstige verwondingen brengt de classificatie voor geweld op 12.

De Klachtencommissie is bevoegd de classificatieresultaten van audiovisuele producten ‘ambtshalve’ te beoordelen. Met andere woorden, de Klachtencommissie  is bevoegd alle inhoudscategorieën van Kijkwijzer in haar beoordeling mee te nemen, ook wanneer daar niet expliciet over is geklaagd. De Klachtencommissie is ten aanzien van de Aflevering van mening dat de Klager over geweld heeft geklaagd, maar dat ook de inhoudscategorie angst een rol zou kunnen spelen. De overige inhoudscategorieën zijn in de Aflevering niet aan de orde. In het onderstaande zal de Klachtencommissie derhalve de relevante vragen ten aanzien van de inhoudscategorie angst behandelen.

Ten aanzien van de inhoudscategorie angst stelt de Klachtencommissie derhalve vast dat Beklaagde terecht vraag 3.1.6. (Hoe vaak komen er ongelukken, ongevallen, rampen of oorlogen waarbij mensen zichtbaar het slachtoffer zijn voor?), vraag 3.1.7. (Komen er in de productie geweldsacties van levende wezens (mensen, dieren, monsters) waarbij mensen of dieren zichtbaar het slachtoffer zijn voor?), vraag 3.2.2. (Zijn er beelden van zeer angstige mensen als gevolg van geweldsacties van andere levende wezens (mensen, dieren, monsters) of dreiging daarvan?) en vraag 3.3.2. (Komen er lijken van mensen in de productie voor?) met ‘1 keer of vaker’ heeft beantwoord. Wederom doelt de Klachtencommissie op de scène waarin een man met een pistool door het hoofd wordt geschoten. Op grond van deze scène heeft Beklaagde echter ten onrechte vraag 3.3.4. (Komen er verwondingen in de productie voor?) met ‘nooit’ beantwoord. Ook vraag 3.3.3. (Komen er ernstig gehavende lijken van mensen in de productie voor?) had Beklaagde ten onrechte negatief  beantwoord, gezien de massagraven die in beeld worden gebracht tijdens de zoektocht naar de vermeende omgekomen arts. Tenslotte spelen de angstwekkende situaties zich af in een voor kinderen alledaagse/gewone omgeving, wat tot gevolg heeft dat Beklaagde eveneens ten onrechte vraag 3.4.1. met ‘nooit’ heeft beantwoord. De vraag moet namelijk, zo blijkt uit de handleiding voor Kijkwijzercodeurs, slechts negatief beantwoord worden als de productie een zogenaamde ‘fantasy’ is. Ook wanneer iets zich afspeelt in een duidelijk (ver) verleden kan dit opgevat worden als een niet-alledaagse omgeving. Alhoewel de Aflevering zich afspeelt in Congo, en dus in het buitenland, kan volgens de Klachtencommissie niet gesteld worden dat er sprake is van een fantasyproductie noch dat het geheel zich afspeelt in een al dan niet ver verleden.

De combinatie gehavende lijken in een voor kinderen alledaagse omgeving brengt de classificatie ten aanzien van de inhoudscategorie angst op 12.

De classificatie van de Aflevering komt gezien het bovenstaande uit op 12, op basis van geweld en angst.

Nu de Klachtencommissie zich slechts ambtshalve uit kan spreken over de inhoudscategorie angst kan zij deze beoordeling slechts in overweging meegeven aan Beklaagde. Volgt Beklaagde hetgeen in overweging is gegeven, namelijk dat naast de inhoudsclassificatie geweld tevens de inhoudsclassificatie angst tot de classificatie 12 leidt, niet dan heeft het geen consequenties voor Beklaagde en zal dit
op zichzelf derhalve niet kunnen leiden tot enige sanctie zoals genoemd in artikel 13 van het Klachtenreglement van het NICAM.

6. De beslissing van de Klachtencommissie
Gelet op het hiervoor overwogene acht de Klachtencommissie de klacht over de Aflevering ongegrond voor zover het betreft de inhoudscategorie geweld.

Vervolgens geeft de Klachtencommissie Beklaagde in overweging aan de classificatie van de Aflevering de inhoudscategorie angst toe te voegen, met dien verstande dat ingeval de overweging niet wordt gevolgd, hieraan geen sanctie aan wordt verbonden.

Partijen hebben, voor zover zij in het ongelijk zijn gesteld, de mogelijkheid tegen deze uitspraak beroep aan te tekenen bij de Commissie van Beroep van het NICAM. Het beroepschrift dient binnen vier weken na dagtekening van de uitspraak van de
Klachtencommissie schriftelijk bij de secretaris van de Commissie van Beroep te worden ingediend. Het adres luidt: NICAM, Commissie van Beroep, Postbus 322, 1200 AH Hilversum.

Alle leeftijden

Het leeftijdsadvies Alle leeftijden (AL) geeft aan dat een film, serie of televisieprogramma géén schadelijke beelden bevat.

Alle leeftijden

6 jaar

Het leeftijdsadvies 6 jaar is ontwikkeld om jonge kinderen te beschermen tegen enge en gewelddadige beelden. Juist jongere kinderen kunnen daar gevoelig voor zijn.

6 jaar

9 jaar

Pas vanaf hun 9e begrijpen kinderen beter of een film of serie echt is. Sommige beelden krijgen daarom het leeftijdsadvies 9 jaar. 

9 jaar

12 jaar

Tussen de 10 en 12 jaar gaan kinderen op een andere manier naar de wereld kijken. Toch zijn deze kinderen nog makkelijker te beïnvloeden dan pubers. 

12 jaar

14 jaar

Op deze leeftijd gebruiken kinderen film en televisie steeds vaker om ‘sociale’ lessen te leren, bijvoorbeeld over hoe je jezelf bent of hoe je het beste met anderen om kunt gaan. Daarom kan het kijken naar gevaarlijk gedrag op deze leeftijd problemen veroorzaken.

14 jaar

16 jaar

Hoewel pubers van rond de 16 beter het verschil tussen goed en slecht begrijpen, betekent dat niet dat zij alle films en series zonder problemen kunnen volgen.

16 jaar

18 jaar

Het leeftijdsadvies 18 jaar geeft aan welke films en programma’s echt alléén voor volwassenen zijn.

18 jaar

Geweld

Kinderen die geweld zien, kunnen daar agressief of bang van worden. Of ze kunnen gemakkelijk over geweld gaan denken: het stompt ze af. Er spelen wel een aantal dingen mee, die bepalen hoe groot de kans op deze schadelijke gevolgen is. Bijvoorbeeld: hoe écht het geweld is, of er bloed te zien is, of dat het geweld beloond wordt.

Geweld

Angst

Van enge beelden kunnen kinderen schrikken, bang en onrustig worden of zelfs langdurige angsten zoals nachtmerries krijgen. Hoe heftig deze effecten zijn, verschilt per persoon en per leeftijd.

Angst

Seks

Kinderen en jongeren die middenin hun (seksuele) ontwikkeling zitten, kunnen nog niet toe zijn aan het zien van seks. Ook kunnen ze het soms niet goed plaatsen. Kijkwijzer houdt hier rekening mee. Hoe duidelijk seks in beeld komt, bepaalt het uiteindelijke leeftijdsadvies.

Seks

Grof taalgebruik

Grof taalgebruik gaat over grove woorden, schuttingtaal, schelden of vloeken. Kinderen kunnen hier een voorbeeld aan nemen en het nadoen of overnemen.

Grof taalgebruik

Discriminatie

Discriminatie is elke uitspraak of uitdrukking die bepaalde (groepen) mensen als ‘minder’ afschildert, bijvoorbeeld op basis van ras, religie, seksuele voorkeur, geslacht of nationaliteit. Als dit in een productie voorkomt en de discriminerende uitspraak of actie wordt niet direct afgekeurd of afgestraft, dan wordt het pictogram voor discriminatie getoond.

Discriminatie

Drugs

Als in een film of serie harddrugs worden gebruikt, of (veel) alcohol, softdrugs of tabak, dan krijgt het een Kijkwijzer symbool voor roken, alcohol en drugs. Jongeren kunnen het als iets normaals gaan zien, of zelfs als iets om uit te proberen.

Roken, alcohol en drugs

Geweld

De game bevat geweld. In spellen met PEGI 7 gaat het om niet-realistisch of niet-expliciet geweld. Games in de leeftijdscategorie PEGI 12 kunnen realistisch geweld bevatten tegen fantasiepersonages, en niet-realistisch geweld tegen menselijke personages. In games met een PEGI 16 of PEGI 18 zit steeds realistischer geweld, vaak met bloed.

Angst

Dit pictogram komt voor bij spellen met een PEGI 7-advies als ze beelden of geluiden bevatten die angstaanjagend kunnen zijn voor jongere kinderen. Als er wat heftigere horroreffecten voorkomen leidt dit tot een PEGI 12 of PEGI 16.

Seks

Als dit pictogram voorkomt bij een spel met een PEGI 12-advies, kunnen personages seksueel getinte opmerkingen maken of uitdagend poseren. Bij een PEGI 16 game kan er sprake zijn van erotisch naakt of seks (waarbij geslachtsdelen niet zichtbaar zijn). Bij PEGI 18 wijst dit pictogram op expliciete seksuele activiteit. Aan beelden van niet-seksueel naakt hangt géén leeftijdsadvies.

Drugs

De game toont of verwijst naar het gebruik van illegale drugs, alcohol of tabak. Games met dit inhoudspictogram krijgen altijd het leeftijdsadvies PEGI 16 of PEGI 18.

Discriminatie

Als dit pictogram voorkomt, bevat een spel etnische, religieuze, nationalistische of andere stereotypes die aanzetten tot haat. Dit soort inhoud krijgt altijd een PEGI 18-classificatie en is in veel gevallen strafbaar.

Grof taalgebruik

Een game met dit pictogram bevat grof taalgebruik. In tegenstelling tot Kijkwijzer, waarbij grof taalgebruik niet tot een bepaalde leeftijd leidt, zorgt het bij PEGI voor een PEGI 12, PEGI 16 of PEGI 18. 

PEGI 3

PEGI 3 games zijn geschikt voor alle leeftijden. Een héél milde vorm van geweld kan voorkomen. De game bevat geen geluiden of beelden die jonge kinderen bang kunnen maken. Er is geen grof taalgebruik te horen of te lezen.

PEGI 7

Games met beelden of geluiden die angstaanjagend kunnen zijn voor jongere kinderen, vallen in deze categorie. Een heel milde vorm van geweld (niet-realistisch geweld, zonder al te veel details) kan voorkomen in een game met een PEGI 7 advies.

PEGI 12

Games met iets explicieter geweld tegen fantasiepersonages, of met niet-realistisch geweld tegen menselijke personages, krijgen een PEGI 12 advies. Er kunnen wat scheldwoorden in zitten, of een beetje schunnige opmerkingen. Er komt geen seks in voor.

PEGI 16

Games krijgen een PEGI 16 advies als er geweld voorkomt dat er realistisch uitziet. Een personage reageert dan zoals iemand in het echt ook zou reageren op geweld. Ook kan er grof taalgebruik voorkomen, of seks, of het gebruik van alcohol, drugs en tabak.

PEGI 18

PEGI 18 wordt gebruikt wanneer het gaat om grof geweld, zinloos geweld, of geweld tegen weerloze personages (zoals kinderen of gijzelaars). De verheerlijking van illegaal drugsgebruik, gesimuleerd gokken, en expliciete seksuele activiteit leiden ook tot PEGI 18.

Gokken

De game bevat elementen die gokken aanmoedigen en aanleren. Het gaat hierbij om kansspelen die normaal gesproken voorkomen in casino's of speelzalen. Een aantal oudere spellen hebben dit pictogram in combinatie met een PEGI 12 of PEGI 16, maar sinds 2020 krijgen nieuwe spellen met dit soort inhoud altijd PEGI 18.

In-game aankopen

De game biedt spelers de mogelijkheid om digitale spullen of diensten te kopen met echt geld. Denk hierbij aan bonus levels of kleding voor je personage, maar ook aan virtuele munten of het uitschakelen van advertenties. 

Selecteer een taal