Audiovisuele productie: promo voor de film ‘The Gift’, uitgezonden op 21 november 2004, hierna te noemen: de Promo

1. De procedure
Klager heeft met gebruikmaking van het NICAM klachtenformulier op 21 november 2004 een klacht ingediend over de Promo.

De voorzitter van de Klachtencommissie heeft de klacht conform artikel 6 lid 1 Klachtenreglement van het NICAM getoetst en bepaald dat de klacht in behandeling kan worden genomen.

Beklaagde heeft tegen de klacht verweer gevoerd bij brief van 20 december 2004.

De Klachtencommissie heeft de klacht behandeld tijdens haar zitting van 19 januari 2005.

Namens Beklaagde is de heer mr R. Eljon verschenen. Klager heeft, na deugdelijke oproeping, geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid zijn standpunt mondeling toe te lichten.

2. De bestreden audiovisuele productie
De Promo is uitgezonden door Beklaagde op 21 november 2004 tussen 20:30 uur en 21:00 uur. De film ‘The Gift’, hierna te noemen: het Hoofdproduct, heeft de classificatie ‘niet voor personen tot 16 jaar’ (16) in combinatie met de inhoudscategorieën geweld (pictogram: vuistje) en angst (pictogram: spinnetje). De Promo zelf is niet geclassificeerd.

3. De klacht
De klacht richt zich op de inhoudscategorieën geweld en angst. Klager geeft aan dat de Promo, waarin een stukje horror werd getoond, werd uitgezonden vóór 21:00 uur ’s avonds terwijl hij naar het programma ‘Expeditie Robinson’ zat te kijken. Dit zou volgens Klager niet moeten kunnen.

4. Het verweer
In zijn verweerschrift geeft Beklaagde, hieronder verkort weergegeven, het volgende aan.

Volgens het Promobeleid van het NICAM volgt de Promo in beginsel de classificatie van het Hoofdproduct, welke 16 is. Hiervan kan worden afgeweken maar dan dient de Promo dusdanig samengesteld te worden dat een andere classificatie, en derhalve een afwijkende uitzendtijdstip, geoorloofd is. In dit geval hoeft de Promo niet apart geclassificeerd te worden. De omroepinstelling kan namelijk volstaan met een beoordeling.

Beklaagde gaat ervan uit dat volgens Klager de beoordeling van de Promo niet juist is geweest en dat deze net als het Hoofdproduct 16 had moeten zijn, waardoor deze slechts na 22:00 uur uitgezonden zou mogen worden. 

Aangezien er in de Promo echter geen geweld voorkomt, zou slechts de inhoudscategorie angst tot een dergelijke beoordeling kunnen leiden. Volgens het classificatieformulier van het NICAM zou de Promo dan een aantal elementen moeten bevatten. Het gaat hier om hevige griezeleffecten in een voor kinderen alledaagse en herkenbare omgeving. Tevens zou hiernaast één of meer van de volgende elementen voor moeten komen in de Promo, namelijk zeer angstige mensen, extreem angstaanjagende geluiden en ernstige verwondingen en/of gehavende lijken. Volgens Beklaagde is er wel sprake van een alledaagse/gewonde omgeving. De andere elementen ontbreken echter en wel om de volgende redenen.

Er is volgens het classificatieformulier van het NICAM slechts van zeer angstige mensen sprake als deze overduidelijk zichtbaar angstig zijn, wat onder andere gekenmerkt wordt door fysieke kenmerken als sprakeloosheid, blinde paniek, zweten, trillen, shock, uitpuilende ogen, gillen, schreeuwen en huilen. Hier is echter geen sprake van. Het element zeer angstige mensen ontbreekt derhalve.

Ook ontbreekt het element ernstige verwondingen en/of gehavende lijken. Volgens het classificatieformulier wordt hier namelijk gedoeld op uitspattend bloed, doorgesneden kelen, afgerukte of afgehakte ledematen en beursgelagen personen, wat niet in de Promo voorkomt.

Tenslotte is er geen sprake van extreem angstaanjagende geluiden. Hoewel Beklaagde erkent dat de muziek als doel heeft de spanning te vergroten, kan niet gesproken worden van extreem angstaanjagende geluiden, zoals aan de orde in de films ‘Psycho’ en ‘Halloween’ die op het classificatieformulier als voorbeeld worden genoemd.

Beklaagde is wegens het ontbreken van de boven aangehaalde elementen van mening dat Klager ten onrechte een beoordelingsresultaat van 16 wenst voor de Promo.

5. De mondelinge behandeling ter zitting
Ter zitting geeft de vertegenwoordiger van Beklaagde in aanvulling op het verweerschrift aan dat hij zich heeft verbaasd over de vrijblijvendheid van het Promobeleid van het NICAM, in die zin dat bij afwijking van de classificatie van het Hoofdproduct niet de classificatie van de promo hoeft te worden vastgelegd in de database van het NICAM. Vervolgens geeft hij aan dat het weinig voorkomt dat er voor films die Beklaagde uitzendt meer dan één promo wordt gemaakt. Promo’s worden door Beklaagde zelf gemaakt en vervolgens beoordeeld.

6. Het oordeel van de Klachtencommissie
De Klachtencommissie acht Klager in zijn klacht ontvankelijk.

Artikel 5.1 Deelreglement Televisie van het NICAM, dat tevens van toepassing is op promo’s op televisie, zegt dat omroepinstellingen programma-onderdelen die op basis van leeftijds- en inhoudsaanduidingen niet bestemd zijn voor vertoning aan personen beneden de leeftijd van 12, onderscheidenlijk 16 jaar niet uit mogen zenden voor 20.00 uur respectievelijk 22.00 uur.

Het Beleid ten aanzien van promo’s op televisie van het NICAM is sinds 1 oktober 2003 van kracht. Volgens dit beleid kan op de volgende wijze tot een classificatie van de promo gekomen worden:
- de omroepinstelling kan de promo de leeftijdsclassificatie en het daaraan verbonden uitzendtijdstip van het hoofdproduct laten volgen, de omroepinstelling hoeft in dit geval verder geen actie te ondernemen;
- als de omroepinstelling een promo die afgeleid is van een hoofdproduct van 12 of 16 jaar eerder wil uitzenden dan 20:00 uur dan wel 22:00 uur dient deze de promo zo samen te stellen dat de schadelijke elementen slechts leiden tot een lagere leeftijdscategorie. Om de gewenste leeftijdscategorie te controleren dient de omroepinstelling de promo, al dan niet aan de hand van het classificatieformulier, te classificeren óf te beoordelen. Het resultaat van de classificatie dan wel beoordeling hoeft de omroepinstelling niet in te voeren in de database van het NICAM.

Ingevolge dit beleid zal, indien er een klacht wordt ingediend over een promo, de Klachtencommissie toetsen of de promo op een juist tijdstip is uitgezonden.
Om tot een dergelijke beoordeling te komen, dient de Klachtencommissie in het geval van de Promo te toetsen of de Beklaagde in redelijkheid heeft kunnen afwijken van de classificatie van het Hoofdproduct, waardoor een uitzendtijdstip van vóór 22:00 uur gerechtvaardigd is.

Ten aanzien van de inhoudscategorie geweld is de Klachtencommissie van mening dat geen van de elementen die tot de classificatie 16 zouden kunnen leiden in de Promo voorkomen. Er komt in de Promo immers geen geweld voor dat uitvoerbaar is en leidt tot zeer ernstige verwondingen.

Ook zal de inhoudscategorie angst niet tot de classificatie 16 leiden, aangezien de Promo geen elementen bevat die de classificatie 16 zouden rechtvaardigen. Hier doelt de Klachtencommissie op het ontbreken van hevige griezeleffecten in een voor kinderen alledaagse en herkenbare omgeving. Daarnaast ontbreken tevens zeer angstige mensen, extreem angstaanjagende geluiden óf ernstige verwondingen en/of gehavende lijken.

Gezien het vorenstaande heeft Beklaagde ten aanzien van de Promo terecht afgeweken van de classificatie van het Hoofdproduct en is een uitzendtijdstip vóór 22:00 uur geoorloofd.

7. De beslissing van de Klachtencommissie
Gelet op het hiervoor overwogene acht de Klachtencommissie de klacht over de Promo ongegrond. De Promo is conform de reglementen van het NICAM uitgezonden.

Partijen hebben, voor zover zij in het ongelijk zijn gesteld, de mogelijkheid tegen deze uitspraak beroep aan te tekenen bij de Commissie van Beroep van het NICAM. Het beroepschrift dient binnen vier weken na dagtekening van de uitspraak van de KC schriftelijk bij de secretaris van de Commissie van Beroep te worden ingediend. Het adres luidt: NICAM, Commissie van Beroep, Postbus 322, 1200 AH Hilversum.

Alle leeftijden

Het leeftijdsadvies Alle leeftijden (AL) geeft aan dat een film, serie of televisieprogramma géén schadelijke beelden bevat.

Alle leeftijden

6 jaar

Het leeftijdsadvies 6 jaar is ontwikkeld om jonge kinderen te beschermen tegen enge en gewelddadige beelden. Juist jongere kinderen kunnen daar gevoelig voor zijn.

6 jaar

9 jaar

Pas vanaf hun 9e begrijpen kinderen beter of een film of serie echt is. Sommige beelden krijgen daarom het leeftijdsadvies 9 jaar. 

9 jaar

12 jaar

Tussen de 10 en 12 jaar gaan kinderen op een andere manier naar de wereld kijken. Toch zijn deze kinderen nog makkelijker te beïnvloeden dan pubers. 

12 jaar

14 jaar

Op deze leeftijd gebruiken kinderen film en televisie steeds vaker om ‘sociale’ lessen te leren, bijvoorbeeld over hoe je jezelf bent of hoe je het beste met anderen om kunt gaan. Daarom kan het kijken naar gevaarlijk gedrag op deze leeftijd problemen veroorzaken.

14 jaar

16 jaar

Hoewel pubers van rond de 16 beter het verschil tussen goed en slecht begrijpen, betekent dat niet dat zij alle films en series zonder problemen kunnen volgen.

16 jaar

18 jaar

Het leeftijdsadvies 18 jaar geeft aan welke films en programma’s echt alléén voor volwassenen zijn.

18 jaar

Geweld

Kinderen die geweld zien, kunnen daar agressief of bang van worden. Of ze kunnen gemakkelijk over geweld gaan denken: het stompt ze af. Er spelen wel een aantal dingen mee, die bepalen hoe groot de kans op deze schadelijke gevolgen is. Bijvoorbeeld: hoe écht het geweld is, of er bloed te zien is, of dat het geweld beloond wordt.

Geweld

Angst

Van enge beelden kunnen kinderen schrikken, bang en onrustig worden of zelfs langdurige angsten zoals nachtmerries krijgen. Hoe heftig deze effecten zijn, verschilt per persoon en per leeftijd.

Angst

Seks

Kinderen en jongeren die middenin hun (seksuele) ontwikkeling zitten, kunnen nog niet toe zijn aan het zien van seks. Ook kunnen ze het soms niet goed plaatsen. Kijkwijzer houdt hier rekening mee. Hoe duidelijk seks in beeld komt, bepaalt het uiteindelijke leeftijdsadvies.

Seks

Grof taalgebruik

Grof taalgebruik gaat over grove woorden, schuttingtaal, schelden of vloeken. Kinderen kunnen hier een voorbeeld aan nemen en het nadoen of overnemen.

Grof taalgebruik

Discriminatie

Discriminatie is elke uitspraak of uitdrukking die bepaalde (groepen) mensen als ‘minder’ afschildert, bijvoorbeeld op basis van ras, religie, seksuele voorkeur, geslacht of nationaliteit. Als dit in een productie voorkomt en de discriminerende uitspraak of actie wordt niet direct afgekeurd of afgestraft, dan wordt het pictogram voor discriminatie getoond.

Discriminatie

Drugs

Als in een film of serie harddrugs worden gebruikt, of (veel) alcohol, softdrugs of tabak, dan krijgt het een Kijkwijzer symbool voor roken, alcohol en drugs. Jongeren kunnen het als iets normaals gaan zien, of zelfs als iets om uit te proberen.

Roken, alcohol en drugs

Geweld

De game bevat geweld. In spellen met PEGI 7 gaat het om niet-realistisch of niet-expliciet geweld. Games in de leeftijdscategorie PEGI 12 kunnen realistisch geweld bevatten tegen fantasiepersonages, en niet-realistisch geweld tegen menselijke personages. In games met een PEGI 16 of PEGI 18 zit steeds realistischer geweld, vaak met bloed.

Angst

Dit pictogram komt voor bij spellen met een PEGI 7-advies als ze beelden of geluiden bevatten die angstaanjagend kunnen zijn voor jongere kinderen. Als er wat heftigere horroreffecten voorkomen leidt dit tot een PEGI 12 of PEGI 16.

Seks

Als dit pictogram voorkomt bij een spel met een PEGI 12-advies, kunnen personages seksueel getinte opmerkingen maken of uitdagend poseren. Bij een PEGI 16 game kan er sprake zijn van erotisch naakt of seks (waarbij geslachtsdelen niet zichtbaar zijn). Bij PEGI 18 wijst dit pictogram op expliciete seksuele activiteit. Aan beelden van niet-seksueel naakt hangt géén leeftijdsadvies.

Drugs

De game toont of verwijst naar het gebruik van illegale drugs, alcohol of tabak. Games met dit inhoudspictogram krijgen altijd het leeftijdsadvies PEGI 16 of PEGI 18.

Discriminatie

Als dit pictogram voorkomt, bevat een spel etnische, religieuze, nationalistische of andere stereotypes die aanzetten tot haat. Dit soort inhoud krijgt altijd een PEGI 18-classificatie en is in veel gevallen strafbaar.

Grof taalgebruik

Een game met dit pictogram bevat grof taalgebruik. In tegenstelling tot Kijkwijzer, waarbij grof taalgebruik niet tot een bepaalde leeftijd leidt, zorgt het bij PEGI voor een PEGI 12, PEGI 16 of PEGI 18. 

PEGI 3

PEGI 3 games zijn geschikt voor alle leeftijden. Een héél milde vorm van geweld kan voorkomen. De game bevat geen geluiden of beelden die jonge kinderen bang kunnen maken. Er is geen grof taalgebruik te horen of te lezen.

PEGI 7

Games met beelden of geluiden die angstaanjagend kunnen zijn voor jongere kinderen, vallen in deze categorie. Een heel milde vorm van geweld (niet-realistisch geweld, zonder al te veel details) kan voorkomen in een game met een PEGI 7 advies.

PEGI 12

Games met iets explicieter geweld tegen fantasiepersonages, of met niet-realistisch geweld tegen menselijke personages, krijgen een PEGI 12 advies. Er kunnen wat scheldwoorden in zitten, of een beetje schunnige opmerkingen. Er komt geen seks in voor.

PEGI 16

Games krijgen een PEGI 16 advies als er geweld voorkomt dat er realistisch uitziet. Een personage reageert dan zoals iemand in het echt ook zou reageren op geweld. Ook kan er grof taalgebruik voorkomen, of seks, of het gebruik van alcohol, drugs en tabak.

PEGI 18

PEGI 18 wordt gebruikt wanneer het gaat om grof geweld, zinloos geweld, of geweld tegen weerloze personages (zoals kinderen of gijzelaars). De verheerlijking van illegaal drugsgebruik, gesimuleerd gokken, en expliciete seksuele activiteit leiden ook tot PEGI 18.

Gokken

De game bevat elementen die gokken aanmoedigen en aanleren. Het gaat hierbij om kansspelen die normaal gesproken voorkomen in casino's of speelzalen. Een aantal oudere spellen hebben dit pictogram in combinatie met een PEGI 12 of PEGI 16, maar sinds 2020 krijgen nieuwe spellen met dit soort inhoud altijd PEGI 18.

In-game aankopen

De game biedt spelers de mogelijkheid om digitale spullen of diensten te kopen met echt geld. Denk hierbij aan bonus levels of kleding voor je personage, maar ook aan virtuele munten of het uitschakelen van advertenties. 

Selecteer een taal