Klachtnummer: 060802.02

Beslissing van de Klachtencommissie van het Nederlands Instituut voor de Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM)


Audiovisuele productie: televisieserie ‘Spoed’, hierna te noemen: de Serie; aflevering ‘Rivalen uit de bocht’, uitgezonden op 30 juli 2006 om 19.05 uur, hierna te noemen: de Aflevering

 

1. De procedure
Klager heeft op 2 augustus 2006 een klacht ingediend over de Aflevering.

De voorzitter van de Klachtencommissie heeft de klacht conform artikel 5 lid 1 Klachtenreglement van het NICAM getoetst en bepaald dat de klacht in behandeling kan worden genomen.

Beklaagde heeft tegen de klacht geen verweer gevoerd.

De Klachtencommissie heeft de klacht behandeld in haar zitting van 13 september 2006.

Klager noch Beklaagde heeft, na deugdelijke oproeping, gebruik gemaakt van de mogelijkheid zijn standpunt mondeling toe te lichten.

 

2. De bestreden audiovisuele productie
De Serie is een fictieve ziekenhuisserie waarin de chirurgen, de verpleegkundigen en het ambulancepersoneel van de spoedeisende hulp van een ziekenhuis worden gevolgd. In de Aflevering is te zien dat een van de ziekenhuismedewerkers een ongeluk krijgt en bevrijd moet worden uit een auto. Hierbij is zichtbaar dat een been wordt afgezaagd.

In 2000 en in 2001 zijn verschillende afleveringen geclassificeerd en daarbij zijn verschillende classificaties ontstaan. Bij de Aflevering is het leeftijdspictogram 12 (‘let op met kinderen jonger dan 12’) vertoond, in combinatie met de pictogrammen voor geweld (pictogram: vuistje), angst (pictogram: spinnetje) en grof taalgebruik (pictogram: schreeuwend mannetje).

 

3. De klacht
Klager geeft aan dat in de Aflevering te zien is hoe iemand met een kettingzaag wordt bewerkt. De Aflevering werd rond 19.00 uur uitgezonden. Klager kan zich niet voorstellen dat kinderen op dat tijdstip met dergelijke beelden mogen worden geconfronteerd, en het komt regelmatig voor.

 

4. Het verweer
Beklaagde is in de gelegenheid gesteld een verweerschrift in te dienen, maar heeft van deze gelegenheid geen gebruik gemaakt.

 

5. Het oordeel van de Klachtencommissie
De Klachtencommissie acht Klager ontvankelijk in zijn klacht.

De Klachtencommissie past het classificatieformulier 4.1 zelf toe op de Aflevering en behandelt hieronder de relevante vragen.

Bij de inhoudscategorie angst dient vraag 3.1.1. (Zijn er beelden van zeer angstige mensen?) met ‘1 keer of vaker’ beantwoord te worden. Vraag 3.1.2. (Loopt het met de zeer angstige mensen steeds, dus in alle gevallen, direct goed af?) moet vervolgens met ‘ja’ beantwoord worden. De Klachtencommissie doelt hier op de vrouw die na een ongeluk uit de auto bevrijd moet worden. Zij is zeer angstig. Als blijkt dat zij een nachtmerrie heeft gehad en het ongeluk dus niet echt was, loopt het met de vrouw goed af. Dit neemt niet weg dat bij het classificeren moet worden gescoord wat er zichtbaar in beeld is. Derhalve moeten vraag 3.3.1. (Komen er verwondingen voor in de productie?) en vraag 3.3.2. (Komen er ernstige verwondingen voor in de productie?) met ‘1 keer of vaker’ beantwoord worden. Hierbij wijst de Klachtencommissie op de scène waarin het been van de vrouw wordt afgezaagd met een kettingzaag. Het moment dat de zaag het been in gaat, is duidelijk in beeld gebracht, in combinatie met beelden van bloed wat op het gezicht van de vrouw spettert. De angstwekkende elementen spelen zich af in een realistische omgeving, waardoor vraag 3.6.1. eveneens met ‘1 keer of vaker’ beantwoord moet worden.

De combinatie van ernstige verwondingen en een realistische omgeving brengt de classificatie voor angst op 12.

De overige inhoudscategorieën zijn op de Aflevering niet van toepassing.

 

De classificatie voor de Aflevering komt hiermee uit op 12, op basis van de inhoudscategorie angst.

De classificatie 12 heeft als consequentie dat de Aflevering conform artikel 3 lid 1 Deelreglement Televisie alleen na 20.00 uur mag worden uitgezonden.

 

De Klachtencommissie overweegt het volgende.

Beklaagde heeft voor het seizoen waar de Aflevering deel van uitmaakt, geen steekproef genomen. In de aftiteling is te zien dat de Aflevering in 2003 vervaardigd is en de classificaties die zijn ingevoerd in de database van het NICAM stammen allen uit 2002 dan wel 2001. In dit kader wijst de Klachtencommissie Beklaagde op het Seriebeleid waarin is bepaald hoeveel afleveringen per seizoen moeten worden meegenomen in de steekproef en hoe de gegevens van deze afleveringen moeten worden opgenomen in de database van het NICAM. Op basis van het Seriebeleid moet voor elk seizoen een nieuwe steekproef worden uitgevoerd. Dit gegeven is diverse malen gecommuniceerd aan codeurs, onder andere in de Nieuwsbrief van

oktober 2003, en nogmaals in de Nieuwsbrief van december 2005. Bovendien heeft de Klachtencommissie in een eerdere uitspaak, nota bene over een aflevering van dezelfde serie, Beklaagde opgelegd een steekproef te nemen. Voor zover de Klachtencommissie kan nagaan, is hier tot op heden geen gehoor aan gegeven. Dit
acht de Klachtencommissie nalatig, en derhalve zal zij dit gegeven laten meewegen in haar beslissing ten aanzien van de Aflevering.

 

Beklaagde heeft de Aflevering op 30 juli 2006 om 19.05 uur uitgezonden. Beklaagde heeft, ondanks dat er geen steekproef is genomen voor het huidige seizoen, het pictogram 12 in combinatie met de pictogrammen voor geweld, angst en grof taalgebruik vertoond bij aanvang van het programma. Conform artikel 3 lid 1 Deelreglement Televisie mogen programma’s met de leeftijdsclassificatie 12 alleen na 20.00 uur worden uitgezonden. Beklaagde heeft er naar het oordeel van de Klachtencommissie derhalve voor gekozen om de Aflevering, die schadelijke elementen bevat voor kinderen jonger dan 12, uit te zenden op een tijdstip waarop de kans groot is dat kleine kinderen televisie kijken.

De pictogrammen die vertoond zijn bij aanvang van het programma, zijn niet gecommuniceerd in de programmagidsen.

 

Beklaagde heeft, getuige eerdere uitspraken van de Klachtencommissie over de Serie (050704.01; ‘Spoed’ en 050912.01; ‘Spoed’) twee keer eerder in strijd met de reglementen van het NICAM gehandeld.

Beklaagde dient voor het seizoen waar de Aflevering deel van uitmaakt, alsnog een steekproef te nemen, met inbegrip van de Aflevering. De steekproef dient te geschieden conform het Seriebeleid. Nu de klachtencommissie een eerdere aflevering van de Serie heeft beoordeeld en daarbij ook is uitgekomen op de leeftijdsclassificatie 12, is de Klachtencommissie van oordeel dat er geen sprake meer kan zijn van een uitzondering. De Klachtencommissie legt Beklaagde dan ook op om een steekproef te nemen, met inbegrip van de Aflevering. Het is Beklaagde wel toegestaan om de beelden die tot de leeftijdsclassificatie 12 leiden, uit de Aflevering te verwijderen, waardoor een lagere leeftijdsclassificatie het resultaat is.
De Klachtencommissie geeft Beklaagde in overweging om alle afleveringen van de Serie te beoordelen, omdat gebleken is dat meerdere afleveringen van de Serie schadelijke beelden bevatten voor kinderen jonger dan 12, met als gevolg dat de Serie conform art. 3 lid 1 Deelreglement Televisie niet meer voor 20.00 uur mag worden uitgezonden.

 

6. De beslissing van de Klachtencommissie
Gelet op het hiervoor overwogene acht de Klachtencommissie de klacht gegrond. De classificatie van de Aflevering dient uit te komen op 12 op basis van de inhoudscategorie angst, en mag niet voor 20.00 uur uitgezonden worden. 

 

Beklaagde dient binnen vier weken na dagtekening van deze uitspraak conform het huidige Seriebeleid een nieuwe steekproef te nemen, met in achtneming van deze uitspraak van de Klachtencommissie. Het resultaat van de steekproef dient opgenomen te worden in de database van het NICAM. Nu is gebleken dat Beklaagde de in uitspaak 050912.01; ‘Spoed’ opgelegde maatregel tot het nemen van een

steekproef tot op heden niet heeft opgevolgd, legt de Klachtencommissie, conform artikel 13 lid 4 Klachtenreglement van het NICAM, de maatregel ditmaal op onder verbeurte van een onmiddellijk opeisbare dwangsom van € 1000,- per dag, te rekenen vanaf de dag dat de classificatie uiterlijk in de database van het NICAM moet zijn opgenomen, met een maximum van € 25.000,-.

 

De Klachtencommissie gaat conform artikel 13 lid 1 onder C Klachtenreglement van het NICAM over tot het opleggen van een boete aan Beklaagde, nu er in een eerdere
uitspraken (onder andere klachtnr. 050704.01: ‘Spoed en 050912.01: `Spoed’) tegen Beklaagde een klacht gegrond is verklaard. Bij de berekening van de onderhavige boete is de Klachtencommissie uitgegaan van de Sanctierichtlijn.

 

De onderhavige overtreding valt binnen de categorie A ‘Inhoudelijke overtredingen’; ten onrechte heeft Beklaagde verzuimd het onderhavige seizoen van de Serie apart te classificeren. Daarnaast heeft Beklaagde de Aflevering op een te vroeg uitzendtijdstip uitgezonden, wat in strijd is met artikel 3 lid1 Deelreglement Televisie. Ook deze overtreding valt binnen categorie A. Beklaagde is een landelijk opererende omroep, waarvoor elke punt € 2000,- is. Nu er twee overtredingen zijn begaan, brengt dit voor Beklaagde een boete met zich mee van € 4000,-. 

 

In bovengenoemde Sanctierichtlijn staat opgenomen dat de Klachtencommissie de mogelijkheid heeft de correctiefactor toe te passen. Afhankelijk van de mate van verwijtbaarheid kan de correctiefactor naar boven dan wel naar beneden worden bijgesteld. De Klachtencommissie is van mening dat een aantal factoren aanleiding geeft tot het toepassen van de correctiefactor. Bij het vaststellen van de correctiefactor laat de Klachtencommissie meewegen dat er binnen een jaar twee klachten over een aflevering van de Serie gegrond zijn verklaard op vrijwel identieke gronden en dit in totaal de derde klacht over de Serie is die gegrond is verklaard. Daarnaast heeft Beklaagde nalatig gehandeld door uitspraak 050912.01: ‘Spoed’ niet op te volgen door geen steekproef te nemen, en door wel pictogrammen te vertonen bij aanvang van het programma terwijl er geen classificatie is doorgegeven aan de programmagidsen. Als laatste laat de Klachtencommissie de ernst van de beelden meewegen bij het vaststellen van de correctiefactor. De Klachtencommissie is geschrokken van het beeld met de kettingzaag, dat niets aan de verbeelding overliet.
De Klachtencommissie stelt de correctiefactor vast op 3 waardoor de boete voor Beklaagde € 12000,- bedraagt

 

Partijen hebben, voor zover zij in het ongelijk zijn gesteld, de mogelijkheid tegen deze uitspraak beroep aan te tekenen bij de Commissie van Beroep van het NICAM.

Het beroepschrift dient binnen vier weken na dagtekening van de uitspraak van de Klachtencommissie schriftelijk bij de secretaris van de Commissie van Beroep te worden ingediend. Het adres luidt: NICAM, Commissie van Beroep, Postbus 322, 1200 AH Hilversum.


Hilversum, 9 oktober 2006


Alle leeftijden

Het leeftijdsadvies Alle leeftijden (AL) geeft aan dat een film, serie of televisieprogramma géén schadelijke beelden bevat.

Alle leeftijden

6 jaar

Het leeftijdsadvies 6 jaar is ontwikkeld om jonge kinderen te beschermen tegen enge en gewelddadige beelden. Juist jongere kinderen kunnen daar gevoelig voor zijn.

6 jaar

9 jaar

Pas vanaf hun 9e begrijpen kinderen beter of een film of serie echt is. Sommige beelden krijgen daarom het leeftijdsadvies 9 jaar. 

9 jaar

12 jaar

Tussen de 10 en 12 jaar gaan kinderen op een andere manier naar de wereld kijken. Toch zijn deze kinderen nog makkelijker te beïnvloeden dan pubers. 

12 jaar

14 jaar

Op deze leeftijd gebruiken kinderen film en televisie steeds vaker om ‘sociale’ lessen te leren, bijvoorbeeld over hoe je jezelf bent of hoe je het beste met anderen om kunt gaan. Daarom kan het kijken naar gevaarlijk gedrag op deze leeftijd problemen veroorzaken.

14 jaar

16 jaar

Hoewel pubers van rond de 16 beter het verschil tussen goed en slecht begrijpen, betekent dat niet dat zij alle films en series zonder problemen kunnen volgen.

16 jaar

18 jaar

Het leeftijdsadvies 18 jaar geeft aan welke films en programma’s echt alléén voor volwassenen zijn.

18 jaar

Geweld

Kinderen die geweld zien, kunnen daar agressief of bang van worden. Of ze kunnen gemakkelijk over geweld gaan denken: het stompt ze af. Er spelen wel een aantal dingen mee, die bepalen hoe groot de kans op deze schadelijke gevolgen is. Bijvoorbeeld: hoe écht het geweld is, of er bloed te zien is, of dat het geweld beloond wordt.

Geweld

Angst

Van enge beelden kunnen kinderen schrikken, bang en onrustig worden of zelfs langdurige angsten zoals nachtmerries krijgen. Hoe heftig deze effecten zijn, verschilt per persoon en per leeftijd.

Angst

Seks

Kinderen en jongeren die middenin hun (seksuele) ontwikkeling zitten, kunnen nog niet toe zijn aan het zien van seks. Ook kunnen ze het soms niet goed plaatsen. Kijkwijzer houdt hier rekening mee. Hoe duidelijk seks in beeld komt, bepaalt het uiteindelijke leeftijdsadvies.

Seks

Grof taalgebruik

Grof taalgebruik gaat over grove woorden, schuttingtaal, schelden of vloeken. Kinderen kunnen hier een voorbeeld aan nemen en het nadoen of overnemen.

Grof taalgebruik

Discriminatie

Discriminatie is elke uitspraak of uitdrukking die bepaalde (groepen) mensen als ‘minder’ afschildert, bijvoorbeeld op basis van ras, religie, seksuele voorkeur, geslacht of nationaliteit. Als dit in een productie voorkomt en de discriminerende uitspraak of actie wordt niet direct afgekeurd of afgestraft, dan wordt het pictogram voor discriminatie getoond.

Discriminatie

Drugs

Als in een film of serie harddrugs worden gebruikt, of (veel) alcohol, softdrugs of tabak, dan krijgt het een Kijkwijzer symbool voor roken, alcohol en drugs. Jongeren kunnen het als iets normaals gaan zien, of zelfs als iets om uit te proberen.

Roken, alcohol en drugs

Geweld

De game bevat geweld. In spellen met PEGI 7 gaat het om niet-realistisch of niet-expliciet geweld. Games in de leeftijdscategorie PEGI 12 kunnen realistisch geweld bevatten tegen fantasiepersonages, en niet-realistisch geweld tegen menselijke personages. In games met een PEGI 16 of PEGI 18 zit steeds realistischer geweld, vaak met bloed.

Angst

Dit pictogram komt voor bij spellen met een PEGI 7-advies als ze beelden of geluiden bevatten die angstaanjagend kunnen zijn voor jongere kinderen. Als er wat heftigere horroreffecten voorkomen leidt dit tot een PEGI 12 of PEGI 16.

Seks

Als dit pictogram voorkomt bij een spel met een PEGI 12-advies, kunnen personages seksueel getinte opmerkingen maken of uitdagend poseren. Bij een PEGI 16 game kan er sprake zijn van erotisch naakt of seks (waarbij geslachtsdelen niet zichtbaar zijn). Bij PEGI 18 wijst dit pictogram op expliciete seksuele activiteit. Aan beelden van niet-seksueel naakt hangt géén leeftijdsadvies.

Drugs

De game toont of verwijst naar het gebruik van illegale drugs, alcohol of tabak. Games met dit inhoudspictogram krijgen altijd het leeftijdsadvies PEGI 16 of PEGI 18.

Discriminatie

Als dit pictogram voorkomt, bevat een spel etnische, religieuze, nationalistische of andere stereotypes die aanzetten tot haat. Dit soort inhoud krijgt altijd een PEGI 18-classificatie en is in veel gevallen strafbaar.

Grof taalgebruik

Een game met dit pictogram bevat grof taalgebruik. In tegenstelling tot Kijkwijzer, waarbij grof taalgebruik niet tot een bepaalde leeftijd leidt, zorgt het bij PEGI voor een PEGI 12, PEGI 16 of PEGI 18. 

PEGI 3

PEGI 3 games zijn geschikt voor alle leeftijden. Een héél milde vorm van geweld kan voorkomen. De game bevat geen geluiden of beelden die jonge kinderen bang kunnen maken. Er is geen grof taalgebruik te horen of te lezen.

PEGI 7

Games met beelden of geluiden die angstaanjagend kunnen zijn voor jongere kinderen, vallen in deze categorie. Een heel milde vorm van geweld (niet-realistisch geweld, zonder al te veel details) kan voorkomen in een game met een PEGI 7 advies.

PEGI 12

Games met iets explicieter geweld tegen fantasiepersonages, of met niet-realistisch geweld tegen menselijke personages, krijgen een PEGI 12 advies. Er kunnen wat scheldwoorden in zitten, of een beetje schunnige opmerkingen. Er komt geen seks in voor.

PEGI 16

Games krijgen een PEGI 16 advies als er geweld voorkomt dat er realistisch uitziet. Een personage reageert dan zoals iemand in het echt ook zou reageren op geweld. Ook kan er grof taalgebruik voorkomen, of seks, of het gebruik van alcohol, drugs en tabak.

PEGI 18

PEGI 18 wordt gebruikt wanneer het gaat om grof geweld, zinloos geweld, of geweld tegen weerloze personages (zoals kinderen of gijzelaars). De verheerlijking van illegaal drugsgebruik, gesimuleerd gokken, en expliciete seksuele activiteit leiden ook tot PEGI 18.

Gokken

De game bevat elementen die gokken aanmoedigen en aanleren. Het gaat hierbij om kansspelen die normaal gesproken voorkomen in casino's of speelzalen. Een aantal oudere spellen hebben dit pictogram in combinatie met een PEGI 12 of PEGI 16, maar sinds 2020 krijgen nieuwe spellen met dit soort inhoud altijd PEGI 18.

In-game aankopen

De game biedt spelers de mogelijkheid om digitale spullen of diensten te kopen met echt geld. Denk hierbij aan bonus levels of kleding voor je personage, maar ook aan virtuele munten of het uitschakelen van advertenties. 

Selecteer een taal