Mediaopvoeding tijdens de Corona-crisis

Wat is verantwoord mediagebruik tijdens de Corona-crisis? Justine Pardoen, hoofdredacteur van Mediaopvoeding.nl, geeft tips.

Update: vanaf 11 mei zijn de basisscholen weer geopend.

Onderstaand artikel is eerder verschenen op de website van Bureau Jeugd en Media en wordt met toestemming van de auteur geplaatst. Het is geschreven door Justine Pardoen, specialist mediaopvoeding en o.a. hoofdredacteur van Mediaopvoeding.nl

Een vader vroeg via Mediaopvoeding.nl om extra tips voor mediaopvoeding tijdens deze dagen waarin de kinderen thuis zijn door de Corona-crisis: “Hoe voorkomen we dat ze de hele dag achter de tv gaan hangen, of alsmaar op hun laptop of hun smartphone gaan zitten?”
 
Ik ben eerlijk gezegd zelf nooit zo streng in zulke extreme situaties; ik stuur liever bij wat van nature zich ontwikkelt, dan dat ik vooraf bedenk hoe ik strakke regie kan voeren. Maar zo heeft iedereen zijn eigen stijl. Bedenk: we moeten ook allemaal wennen; we zitten pas in het begin van een langer periode van afzondering. Ik zou vooral iedereen gunnen dat we hier rustig aan mogen wennen, waarbij we elkaars verschillen in de manier van omgaan met de nieuwe situatie respecteren. Je kunt het ook niet meteen goed doen, want je weet niet wat goed is voor iedereen. Wat goed is voor jou, is iets anders dan voor je partner, je kleuter of je puber.
 
Dus neem mijn antwoord aan de vader vooral niet als wet. Het zijn maar suggesties. Het belangrijkste is dat je elke week een keertje om de tafel gaat en afstemt. Vraag: hoe gaat dit zo? Moeten we iets veranderen? Is iemand erg happy, of juist ontevreden? Werken onze regels en afspraken? Hebben we meer structuur nodig of juist minder? Hoe kunnen we werk voor school, werk voor de baas en gezinsleven op elkaars lip zo combineren, dat we allemaal okee zijn?
 

Mijn 10 tips


1. Spreek samen een dag-indeling of dag-agenda af. Met activiteiten, dus wat je gaat doen, en de bijbehorende start- en stoptijden. Voor kinderen is structuur heel belangrijk. In het normale geval wordt die structuur verzorgd door school, maar nu moet je dat dus zelf doen… Bij zo’n dag-indeling of dag-agenda horen ook afspraken over de schermtijd.
 
2. Plaats de schermtijd binnen de dag-indeling. Hanteerde u al een maximale schermtijd per dag? Voeg daar nu dus ook aan toe wannéér uw kinderen tv mogen kijken, of mogen gamen. Bijvoorbeeld: geen internet op de tijden dat ze gewoonlijk naar school zouden gaan.
 
3. Bij afstandsonderwijs via internet moet je die tijd natuurlijk niet bij ‘de maximale schermtijd’ rekenen. Maak dus onderscheid tussen de verschillende vormen van schermtijd:
  • schermtijd ter ontspanning (zoals tv kijken en gamen);
  • schermtijd voor school;
  • schermtijd voor sociale interactie (contact met klasgenoten, vriendjes en vriendinnetjes);
  • en schermtijd voor creatieve activiteiten (zie ook punt 8. hieronder).
4. De telefoon is een apart geval. Enerzijds is dat een goed middel om te voorkomen dat kinderen (sociaal) geïsoleerd raken. Ze zien hun klasgenoten immers niet meer, en kunnen ook niet meer zo makkelijk samen spelen met buurtkinderen. Anderzijds is het natuurlijk niet de bedoeling dat ze de hele dag op social media zitten. Ons advies verschilt per leeftijd:
  • basisschoolleeftijd: spreek vaste telefoon-momenten op de dag af, dat ze social media mogen gebruiken. Bijvoorbeeld na elk onderdeel van de dag-agenda;
  • puberleeftijd: geef pubers de vrijheid om zelf te bepalen wanneer ze even hun telefoon willen checken. Zolang ze maar niet de hele dag op hun telefoon zitten.
5. Wees flexibel. Dat wil zeggen: hanteer – voor zover mogelijk – wel een vast dagindeling (zie punt 1. hierboven) maar wees niet ál te streng bij het handhaven van de afspraken. Dit advies is vooral bedoeld om spanningen en woede-uitbarstingen te voorkomen. Zowel van je kinderen als van jezelf.
 
Het is nu eenmaal niet gemakkelijk om weken achtereen op elkaars lip te zitten, dus doe er alles aan om het zo gezellig mogelijk te houden. Ga bijvoorbeeld even op de wc zitten, als je denkt dat je zult ontploffen, of bel een vriend of vriendin om stoom af te blazen. Of zet de kinderen even apart, of in een tentje in de woonkamer, als zij onhoudbaar gedrag vertonen. Niet om ze te straffen, maar alleen om even af te koelen.
 
6. Wees voorzichtig met ‘verbieden’. Zoals: “niet langer doorgaan met internetten of gamen dan tot 2 of 3 uur per dag”. Probeer je kinderen te verleiden, en geef alternatieven. Zo voorkom je vervelende discussies.
 
Wees vooral voorzichtig met zomaar “stop” zeggen bij gamen. Kondig van tevoren aan dat het gamen gaat stoppen. Want niets is zo frustrerend als stoppen tijdens een missie. Geef je kind gelegenheid om zijn of haar missie af te maken.
 
7. Hélp je kinderen (met alternatieven en begeleiding). Het heeft geen zin om kinderen zomaar de straat op te schoppen, om ze van het gamen of tv-kijken af te houden. Bied duidelijke alternatieven en begeleid ze daarbij.
 
Heb je een (buiten-)activiteit bedacht? Denk dan niet dat kinderen dat helemaal zelf kunnen doen. Houd de vinger aan de pols, kijk hoe het gaat, en stuur zo nodig bij. We realiseren ons heel goed dat niet alle ouders hun kinderen voortdurend kunnen bijstaan. Ze moeten immers ook zelf nog hun werk doen, als thuiswerker, docent-op-afstand, politie, of verplegende. Schroom daarom niet om hulp te vragen! Aan familieleden, vrienden, kennissen of buren.
 
8. Wees creatief met media. De huidige situatie is heel akelig natuurlijk, maar biedt ook kansen, qua mediagebruik. Bijvoorbeeld:
  • bedenk hoe je een gezamenlijke online-gezinsagenda kunt bijhouden;
  • laat je kinderen een Corona-dagboek bijhouden. Dat kan in tekst, maar ook met foto’s of tekeningen. Daar zullen ze later, als ze oud zijn, nog veel plezier aan kunnen beleven. Om zich te kunnen herinneren hoe het toen was. Zo’n dagboek kun je op papier bijhouden, maar ook digitaal. Eventueel ook als vlog;
  • leer je kinderen hoe ze kunnen Skypen of FaceTimen met klasgenoten, vriendjes en vriendinnetjes, opa en oma, etc.
  • verzin om de beurt foto-opdrachten voor elkaar. Deel de resultaten via WhatsApp, praat over de foto’s en zoek online iets op over compositie, de gulden snede en eenvoudige fotobewerking;
  • probeer fit en gezond te blijven met z’n allen, bijvoorbeeld met de Wii Fit, of met YouTube-video’s;
  • ga samen, in gezinsverband, filmpjes maken (en monteren, en uploaden, etc.) Dat kost een hoop werk en een hoop tijd, maar is juist daarom heel geschikt om thuis te doen en de tijd te doden;
  • ga boeken lezen!
9. Ga lekker naar buiten. Zolang er nog geen totale lock down is, dus geen verplichting om binnen te blijven, kunnen kinderen gewoon nog naar buiten. Om een balletje te trappen of te stoepkrijten, en andere dingen te doen dan gamen, internetten of whatsappen. Word niet boos als ze te dicht bij elkaar in de buurt komen, geef ze tijd om eraan te wennen. Maar zeg het wel steeds even: “1,5 meter, jongens!”
 
Wat kun je zoal buiten doen? Dat is meer dan alleen maar wippen op de wipkip. Bijvoorbeeld:
  • pak een plattegrond van jullie woonplaats, leg uit hoe de kaart werkt, drop de kinderen een flink eind verderop (mét de kaart) en laat ze op eigen kracht weer terug naar huis komen. Alleen bij echte nood mogen ze hun telefoon gebruiken;
  • doe iets dergelijks ook eens met een kompas. Of leg uit hoe je de zon kunt gebruiken (om 12 uur staat hij in het zuiden, en om 17 uur in het westen) om de richting te bepalen.
  • is er een park of een bos in de buurt? Laat ze bodemdiertjes zoeken (neem ze mee naar huis en probeer te achterhalen of ze de namen van de beestjes weten).
  • zijn er slootjes in de buurt? Laat ze met een visnetje op zoek gaan naar waterbeestjes (en thuis de namen erbij zoeken). Grachten of kanalen? Dan lekker magneet-hengelen!
  • laat ze foto’s van muppies (reclamezuilen) maken, over een prikkelend thema. En laat ze vertellen over wat ze gezien hebben.
10. Meer informatie:

Tot slot


En tot slot: beperk het nieuws kijken. Kijk bijvoorbeeld samen naar het journaal en/of het jeugdjournaal en laat het daarbij. De kinderen moeten hun gedachten ook ergens anders op kunnen richten dan weer naar Coronanieuws. En zorg goed voor jezelf. 

Gerelateerde berichten

Commercial Thor: Love & Thunder

Vanaf 6 juli is de speelfilm Thor: Love & Thunder te zien in de bioscoop. De commercial van film is vanaf 27 juni te zien op televisie en social media.

Lees verder

“Iedereen moet Kijkwijzer-icoontjes gebruiken”

Op 17 mei heeft het Commissariaat voor de Media bekendgemaakt dat uploaders met (onder andere) meer dan 500.000 volgers en abonnees op platforms als YouTube, Instagram en TikTok zich vanaf 1 juli moeten houden aan strengere regels. 

Lees verder

Alle leeftijden

Het leeftijdsadvies Alle leeftijden (AL) geeft aan dat een film, serie of televisieprogramma géén schadelijke beelden bevat.

Alle leeftijden

6 jaar

Het leeftijdsadvies 6 jaar is ontwikkeld om jonge kinderen te beschermen tegen enge en gewelddadige beelden. Juist jongere kinderen kunnen daar gevoelig voor zijn.

6 jaar

9 jaar

Pas vanaf hun 9e begrijpen kinderen beter of een film of serie echt is. Sommige beelden krijgen daarom het leeftijdsadvies 9 jaar. 

9 jaar

12 jaar

Tussen de 10 en 12 jaar gaan kinderen op een andere manier naar de wereld kijken. Toch zijn deze kinderen nog makkelijker te beïnvloeden dan pubers. 

12 jaar

14 jaar

Op deze leeftijd gebruiken kinderen film en televisie steeds vaker om ‘sociale’ lessen te leren, bijvoorbeeld over hoe je jezelf bent of hoe je het beste met anderen om kunt gaan. Daarom kan het kijken naar gevaarlijk gedrag op deze leeftijd problemen veroorzaken.

14 jaar

16 jaar

Hoewel pubers van rond de 16 beter het verschil tussen goed en slecht begrijpen, betekent dat niet dat zij alle films en series zonder problemen kunnen volgen.

16 jaar

18 jaar

Het leeftijdsadvies 18 jaar geeft aan welke films en programma’s echt alléén voor volwassenen zijn.

18 jaar

Geweld

Kinderen die geweld zien, kunnen daar agressief of bang van worden. Of ze kunnen gemakkelijk over geweld gaan denken: het stompt ze af. Er spelen wel een aantal dingen mee, die bepalen hoe groot de kans op deze schadelijke gevolgen is. Bijvoorbeeld: hoe écht het geweld is, of er bloed te zien is, of dat het geweld beloond wordt.

Geweld

Angst

Van enge beelden kunnen kinderen schrikken, bang en onrustig worden of zelfs langdurige angsten zoals nachtmerries krijgen. Hoe heftig deze effecten zijn, verschilt per persoon en per leeftijd.

Angst

Seks

Kinderen en jongeren die middenin hun (seksuele) ontwikkeling zitten, kunnen nog niet toe zijn aan het zien van seks. Ook kunnen ze het soms niet goed plaatsen. Kijkwijzer houdt hier rekening mee. Hoe duidelijk seks in beeld komt, bepaalt het uiteindelijke leeftijdsadvies.

Seks

Grof taalgebruik

Grof taalgebruik gaat over grove woorden, schuttingtaal, schelden of vloeken. Kinderen kunnen hier een voorbeeld aan nemen en het nadoen of overnemen.

Grof taalgebruik

Discriminatie

Discriminatie is elke uitspraak of uitdrukking die bepaalde (groepen) mensen als ‘minder’ afschildert, bijvoorbeeld op basis van ras, religie, seksuele voorkeur, geslacht of nationaliteit. Als dit in een productie voorkomt en de discriminerende uitspraak of actie wordt niet direct afgekeurd of afgestraft, dan wordt het pictogram voor discriminatie getoond.

Discriminatie

Drugs

Als in een film of serie harddrugs worden gebruikt, of (veel) alcohol, softdrugs of tabak, dan krijgt het een Kijkwijzer symbool voor roken, alcohol en drugs. Jongeren kunnen het als iets normaals gaan zien, of zelfs als iets om uit te proberen.

Roken, alcohol en drugs

Geweld

De game bevat geweld. In spellen met PEGI 7 gaat het om niet-realistisch of niet-expliciet geweld. Games in de leeftijdscategorie PEGI 12 kunnen realistisch geweld bevatten tegen fantasiepersonages, en niet-realistisch geweld tegen menselijke personages. In games met een PEGI 16 of PEGI 18 zit steeds realistischer geweld, vaak met bloed.

Angst

Dit pictogram komt voor bij spellen met een PEGI 7-advies als ze beelden of geluiden bevatten die angstaanjagend kunnen zijn voor jongere kinderen. Als er wat heftigere horroreffecten voorkomen leidt dit tot een PEGI 12 of PEGI 16.

Seks

Als dit pictogram voorkomt bij een spel met een PEGI 12-advies, kunnen personages seksueel getinte opmerkingen maken of uitdagend poseren. Bij een PEGI 16 game kan er sprake zijn van erotisch naakt of seks (waarbij geslachtsdelen niet zichtbaar zijn). Bij PEGI 18 wijst dit pictogram op expliciete seksuele activiteit. Aan beelden van niet-seksueel naakt hangt géén leeftijdsadvies.

Drugs

De game toont of verwijst naar het gebruik van illegale drugs, alcohol of tabak. Games met dit inhoudspictogram krijgen altijd het leeftijdsadvies PEGI 16 of PEGI 18.

Discriminatie

Als dit pictogram voorkomt, bevat een spel etnische, religieuze, nationalistische of andere stereotypes die aanzetten tot haat. Dit soort inhoud krijgt altijd een PEGI 18-classificatie en is in veel gevallen strafbaar.

Grof taalgebruik

Een game met dit pictogram bevat grof taalgebruik. In tegenstelling tot Kijkwijzer, waarbij grof taalgebruik niet tot een bepaalde leeftijd leidt, zorgt het bij PEGI voor een PEGI 12, PEGI 16 of PEGI 18. 

PEGI 3

PEGI 3 games zijn geschikt voor alle leeftijden. Een héél milde vorm van geweld kan voorkomen. De game bevat geen geluiden of beelden die jonge kinderen bang kunnen maken. Er is geen grof taalgebruik te horen of te lezen.

PEGI 7

Games met beelden of geluiden die angstaanjagend kunnen zijn voor jongere kinderen, vallen in deze categorie. Een heel milde vorm van geweld (niet-realistisch geweld, zonder al te veel details) kan voorkomen in een game met een PEGI 7 advies.

PEGI 12

Games met iets explicieter geweld tegen fantasiepersonages, of met niet-realistisch geweld tegen menselijke personages, krijgen een PEGI 12 advies. Er kunnen wat scheldwoorden in zitten, of een beetje schunnige opmerkingen. Er komt geen seks in voor.

PEGI 16

Games krijgen een PEGI 16 advies als er geweld voorkomt dat er realistisch uitziet. Een personage reageert dan zoals iemand in het echt ook zou reageren op geweld. Ook kan er grof taalgebruik voorkomen, of seks, of het gebruik van alcohol, drugs en tabak.

PEGI 18

PEGI 18 wordt gebruikt wanneer het gaat om grof geweld, zinloos geweld, of geweld tegen weerloze personages (zoals kinderen of gijzelaars). De verheerlijking van illegaal drugsgebruik, gesimuleerd gokken, en expliciete seksuele activiteit leiden ook tot PEGI 18.

Gokken

De game bevat elementen die gokken aanmoedigen en aanleren. Het gaat hierbij om kansspelen die normaal gesproken voorkomen in casino's of speelzalen. Een aantal oudere spellen hebben dit pictogram in combinatie met een PEGI 12 of PEGI 16, maar sinds 2020 krijgen nieuwe spellen met dit soort inhoud altijd PEGI 18.

In-game aankopen

De game biedt spelers de mogelijkheid om digitale spullen of diensten te kopen met echt geld. Denk hierbij aan bonus levels of kleding voor je personage, maar ook aan virtuele munten of het uitschakelen van advertenties. 

Selecteer een taal