YouTube is een video sharing platform waarop je video’s kunt delen en bekijken. Je kunt ook video’s beoordelen, opmerkingen plaatsen, andere gebruikers volgen en je abonneren op kanalen.

Wat is er te zien?

Op YouTube zie je video’s en livestreams. Het aanbod is enorm. Video's kijken kan met én zonder account. Sommigen verdienen zelfs hun brood met het maken van YouTube-video's en verdienen geld aan volgers, views maar ook aan advertenties en het promoten van producten.

Genres op YouTube

Een aantal populaire genres op YouTube zijn:

  • challenges: YouTubers dagen elkaar of hun kijkers uit om opdrachten uit te voeren (zoals de Ice Bucket Challenge of de Cinnamon Challenge)
  • tutorials: YouTubers laten zien stap voor stap zien hoe je iets doet of maakt (zoals NikkieTutorials)
  • vlogs: YouTubers filmen hun dagelijkse leven
  • gameplay: YouTubers spelen een game en geven ondertussen commentaar
  • unboxing video's: YouTubers pakken nieuwe spullen uit

Verder zie je muziekclips, trailers, dierenfilmpjes en nog veel meer.

Wat zijn de risico's? 

Je kunt heftige en schadelijke beelden zien

Op YouTube zijn allerlei soorten video's te zien, vaak zonder leeftijdsadvies. Kinderen kunnen op YouTube ook heftige of schadelijke beelden tegenkomen waar ze nog niet aan toe zijn. Denk bijvoorbeeld aan schokkende nieuwsbeelden, filmpjes over oorlog, horrorvideo's of vechtpartijen. Om de kijker vooraf te laten weten of een video mogelijk schadelijke beelden bevat heeft Kijkwijzer een systeem ontwikkeld. YouTubers moeten dit systeem gaan gebruiken en de bekende Kijkwijzer pictogrammen ook laten zien.

Er zijn gevaarlijke challenges en stunts te zien

Op YouTube staan filmpjes waar challenges (uitdagingen) en stunts in te zien zijn. In zo’n filmpje voert iemand (vaak een influencer) een gekke opdracht uit. Kijkers kunnen vervolgens worden uitgedaagd om hetzelfde te doen. Dit kunnen onschuldige maar ook levensgevaarlijke opdrachten zijn. Zo was er de Tide Pod challenge, waarbij je een wastablet in je mond moet stoppen, de cinnamon challenge waarbij je zonder te drinken een hap kaneel moet doorslikken en de choking challenge, waarbij je je keel zo lang mogelijk moet dichtknijpen. Dit soort stunts kunnen slecht zijn voor je gezondheid en zelfs dodelijk aflopen. Zodra het Kijkwijzer systeem voor YouTube wordt ingevoerd wordt bij deze video's speciaal gewaarschuwd met een nieuw pictogram voor gevaarlijk gedrag. 

Influencers zetten de trend

Op YouTube zijn video's te zien van zogenaamde ‘influencers’. Dat zijn een soort trendsetters met een groot aantal volgers. Dat geeft ze – de naam zegt het al – invloed. Ze zijn een soort idool waar kinderen veel van aannemen en overnemen: van welke kleren of make-up ze dragen, welke spullen ze hebben tot welke woorden ze gebruiken en welke games ze spelen. Het verschil met 'ouderwetse' idolen zoals een acteur of zanger is dat een influencer vaak wat gewoner overkomt, alsof het een vriend zou kunnen zijn.

Je ziet veel reclame

YouTube is gratis te gebruiken. In ruil daarvoor zijn er veel advertenties te zien. Het gaat hierbij om advertenties tussen filmpjes door maar ook om 'verstopte' reclames. Bijvoorbeeld wanneer influencers een product aanraden in een make-up tutorial: de kans is groot dat dit filmpje is gesponsord. YouTubers moeten het volgens de Reclamecode wel duidelijk aangeven als ze reclame maken. Bijvoorbeeld door de hashtag #Ad te gebruiken en hardop te zeggen dat ze iets promoten.

"Bekende YouTubers maken veel reclame" (NOS Jeugdjournaal)

Je wordt beïnvloed door een algoritme

Om alle video’s die op YouTube verschijnen te stroomlijnen, wordt een algoritme gebruikt. Hoe dit algoritme precies werkt is niet bekend, maar het zorgt er voor dat je video’s aangeboden krijgt die - volgens YouTube - aansluiten op jouw voorkeuren en kijkgedrag. Zo wordt je een beetje gestuurd en kom je in een zogenaamde 'filterbubbel' terecht.

Als je de functie AutoPlay aan hebt staan (wat standaard zo is, tenzij je aangeeft dat je jonger dan 18 bent), dan begint een (door het algoritme) aanbevolen video al direct na een andere. Zo probeert YouTube jouw aandacht vast te houden en word je onbewust aangemoedigd om steeds maar door te blijven kijken.

Daar komt bij dat er ook schadelijke of zelfs extreme beelden tussen de aanbevolen video's kunnen zitten. Uit een groot onderzoek van De Volkskrant en De Correspondent blijkt dat hoe meer je op YouTube zit, hoe extremer de video's die je te zien krijgt.

Wat kun je doen?

Zet AutoPlay uit

Om te voorkomen dat kinderen naar video's kijken die ze niet zelf hebben opgezocht, kun je de functie AutoPlay uitzetten. 

Maak een playlist aan

Een andere manier om zelf in de hand te houden wat je kind ziet, is het aanmaken van een playlist. Door zelf een selectie te maken, voorkom je dat kinderen beelden zien waar ze nog niet aan toe waren. Let op: sommige video's zijn gemarkeerd als 'Made for Kids' en kun je niet toevoegen aan een afspeellijst. 

Kijk mee & praat erover

Kijk en bespreek filmpjes eens samen. Bedenk met elkaar hoe je nepnieuws en reclame herkent.  Waarom zijn bepaalde YouTubers leuk om te volgen? Welke video's worden aan jou voorgesteld, en waarom zou dat zo zijn? Het Nederlands Jeugdinstituut geeft hier tips over het omgaan met influencers, nepnieuws en online beelden

Blokkeer advertenties

Als je géén reclames wil zien op YouTube, dan kun je een adblocker installeren. Op de website van Radar vind je hiervoor een stappenplan.

Alle leeftijden

Het leeftijdsadvies Alle leeftijden (AL) geeft aan dat een film, serie of televisieprogramma géén schadelijke beelden bevat.

Alle leeftijden

6 jaar

Het leeftijdsadvies 6 jaar is ontwikkeld om jonge kinderen te beschermen tegen enge en gewelddadige beelden. Juist jongere kinderen kunnen daar gevoelig voor zijn.

6 jaar

9 jaar

Pas vanaf hun 9e begrijpen kinderen beter of een film of serie echt is. Sommige beelden krijgen daarom het leeftijdsadvies 9 jaar. 

9 jaar

12 jaar

Tussen de 10 en 12 jaar gaan kinderen op een andere manier naar de wereld kijken. Toch zijn deze kinderen nog makkelijker te beïnvloeden dan pubers. 

12 jaar

14 jaar

Op deze leeftijd gebruiken kinderen film en televisie steeds vaker om ‘sociale’ lessen te leren, bijvoorbeeld over hoe je jezelf bent of hoe je het beste met anderen om kunt gaan. Daarom kan het kijken naar gevaarlijk gedrag op deze leeftijd problemen veroorzaken.

14 jaar

16 jaar

Hoewel pubers van rond de 16 beter het verschil tussen goed en slecht begrijpen, betekent dat niet dat zij alle films en series zonder problemen kunnen volgen.

16 jaar

18 jaar

Het leeftijdsadvies 18 jaar geeft aan welke films en programma’s echt alléén voor volwassenen zijn.

18 jaar

Geweld

Kinderen die geweld zien, kunnen daar agressief of bang van worden. Of ze kunnen gemakkelijk over geweld gaan denken: het stompt ze af. Er spelen wel een aantal dingen mee, die bepalen hoe groot de kans op deze schadelijke gevolgen is. Bijvoorbeeld: hoe écht het geweld is, of er bloed te zien is, of dat het geweld beloond wordt.

Geweld

Angst

Van enge beelden kunnen kinderen schrikken, bang en onrustig worden of zelfs langdurige angsten zoals nachtmerries krijgen. Hoe heftig deze effecten zijn, verschilt per persoon en per leeftijd.

Angst

Seks

Kinderen en jongeren die middenin hun (seksuele) ontwikkeling zitten, kunnen nog niet toe zijn aan het zien van seks. Ook kunnen ze het soms niet goed plaatsen. Kijkwijzer houdt hier rekening mee. Hoe duidelijk seks in beeld komt, bepaalt het uiteindelijke leeftijdsadvies.

Seks

Grof taalgebruik

Grof taalgebruik gaat over grove woorden, schuttingtaal, schelden of vloeken. Kinderen kunnen hier een voorbeeld aan nemen en het nadoen of overnemen.

Grof taalgebruik

Discriminatie

Discriminatie is elke uitspraak of uitdrukking die bepaalde (groepen) mensen als ‘minder’ afschildert, bijvoorbeeld op basis van ras, religie, seksuele voorkeur, geslacht of nationaliteit. Als dit in een productie voorkomt en de discriminerende uitspraak of actie wordt niet direct afgekeurd of afgestraft, dan wordt het pictogram voor discriminatie getoond.

Discriminatie

Drugs

Als in een film of serie harddrugs worden gebruikt, of (veel) alcohol, softdrugs of tabak, dan krijgt het een Kijkwijzer symbool voor roken, alcohol en drugs. Jongeren kunnen het als iets normaals gaan zien, of zelfs als iets om uit te proberen.

Roken, alcohol en drugs

Geweld

De game bevat geweld. In spellen met PEGI 7 gaat het om niet-realistisch of niet-expliciet geweld. Games in de leeftijdscategorie PEGI 12 kunnen realistisch geweld bevatten tegen fantasiepersonages, en niet-realistisch geweld tegen menselijke personages. In games met een PEGI 16 of PEGI 18 zit steeds realistischer geweld, vaak met bloed.

Angst

Dit pictogram komt voor bij spellen met een PEGI 7-advies als ze beelden of geluiden bevatten die angstaanjagend kunnen zijn voor jongere kinderen. Als er wat heftigere horroreffecten voorkomen leidt dit tot een PEGI 12 of PEGI 16.

Seks

Als dit pictogram voorkomt bij een spel met een PEGI 12-advies, kunnen personages seksueel getinte opmerkingen maken of uitdagend poseren. Bij een PEGI 16 game kan er sprake zijn van erotisch naakt of seks (waarbij geslachtsdelen niet zichtbaar zijn). Bij PEGI 18 wijst dit pictogram op expliciete seksuele activiteit. Aan beelden van niet-seksueel naakt hangt géén leeftijdsadvies.

Drugs

De game toont of verwijst naar het gebruik van illegale drugs, alcohol of tabak. Games met dit inhoudspictogram krijgen altijd het leeftijdsadvies PEGI 16 of PEGI 18.

Discriminatie

Als dit pictogram voorkomt, bevat een spel etnische, religieuze, nationalistische of andere stereotypes die aanzetten tot haat. Dit soort inhoud krijgt altijd een PEGI 18-classificatie en is in veel gevallen strafbaar.

Grof taalgebruik

Een game met dit pictogram bevat grof taalgebruik. In tegenstelling tot Kijkwijzer, waarbij grof taalgebruik niet tot een bepaalde leeftijd leidt, zorgt het bij PEGI voor een PEGI 12, PEGI 16 of PEGI 18. 

PEGI 3

PEGI 3 games zijn geschikt voor alle leeftijden. Een héél milde vorm van geweld kan voorkomen. De game bevat geen geluiden of beelden die jonge kinderen bang kunnen maken. Er is geen grof taalgebruik te horen of te lezen.

PEGI 7

Games met beelden of geluiden die angstaanjagend kunnen zijn voor jongere kinderen, vallen in deze categorie. Een heel milde vorm van geweld (niet-realistisch geweld, zonder al te veel details) kan voorkomen in een game met een PEGI 7 advies.

PEGI 12

Games met iets explicieter geweld tegen fantasiepersonages, of met niet-realistisch geweld tegen menselijke personages, krijgen een PEGI 12 advies. Er kunnen wat scheldwoorden in zitten, of een beetje schunnige opmerkingen. Er komt geen seks in voor.

PEGI 16

Games krijgen een PEGI 16 advies als er geweld voorkomt dat er realistisch uitziet. Een personage reageert dan zoals iemand in het echt ook zou reageren op geweld. Ook kan er grof taalgebruik voorkomen, of seks, of het gebruik van alcohol, drugs en tabak.

PEGI 18

PEGI 18 wordt gebruikt wanneer het gaat om grof geweld, zinloos geweld, of geweld tegen weerloze personages (zoals kinderen of gijzelaars). De verheerlijking van illegaal drugsgebruik, gesimuleerd gokken, en expliciete seksuele activiteit leiden ook tot PEGI 18.

Gokken

De game bevat elementen die gokken aanmoedigen en aanleren. Het gaat hierbij om kansspelen die normaal gesproken voorkomen in casino's of speelzalen. Een aantal oudere spellen hebben dit pictogram in combinatie met een PEGI 12 of PEGI 16, maar sinds 2020 krijgen nieuwe spellen met dit soort inhoud altijd PEGI 18.

In-game aankopen

De game biedt spelers de mogelijkheid om digitale spullen of diensten te kopen met echt geld. Denk hierbij aan bonus levels of kleding voor je personage, maar ook aan virtuele munten of het uitschakelen van advertenties. 

Selecteer een taal